ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ།
ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ།
སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་དེ་ལའང་རིང་བ་བརྒྱུད་པའི་ངང༌། ཉེ་བ་དངོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ལས། ཐོག་མ་སྐྱེས་བུ་ཆུང་འབྲིང་དང༌། ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ལམ་དུ་ཇོ་བོ་རྗེས་བཤད་ཅིང༌། དེ་དང་མཐུན་པར་རྗེ་དྭགས་པོ་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་ཆོས་བཞིར་གསུངས་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྔ་མ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས། ཁྲིད་སྟོན་པ་ལའང་རབ་རང་ལའང་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་སློབ་མའི་རྒྱུད་ཚོད་ཤེས་པ་དགོས། དེ་ལྟ་མིན་ཀྱང་ཞུས་ལོ་ཐོབ་ལོ་སྒོམ་ལོ་ཙམ་དུ་མ་བཞག་པར་རང་གིས་རྡོ་རུས་གཏུགས་ནས་བསྒོམས་པའི་ཉམས་མྱོང་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་མེད་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་སྒོ་བསྟུན་ནས་ཁྲིད་པ་ཞིག་དགོས། གཞན་ཟོག་པོའི་འུར་ཁྲིད། འདོད་པོ་ཆེའི་དཔུང་ཁྲིད། ཤེས་ཆུང་གི་དཔེ་ཁྲིད། སྐུ་ཆེན་གྱི་ཡོམ་ཁྲིད་རྣམས་སྤངས་ལ། པཎྜི་ཏཱའི་ཚིག་ཁྲིད། སྒོམ་ཆེན་གྱི་སྨར་ཁྲིད། རྣལ་འབྱོར་པའི་མྱོང་ཁྲིད། རྟོགས་ལྡན་གྱི་དགོངས་ཁྲིད། རྒན་མོའི་མཛུབ་ཁྲིད་རྣམས་ནི་དོན་དང་མཐུན་ནོ། ཁྲིད་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དེའང་ལེ་ལོ་གཡེང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་ཁྱེར་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། རང་གི་རིག་པ་འདི་ཅོལ་ཆུང༌། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་འདི་བཀྲག་ཆེ་ཞིང་བསླུ་བྲིད་ལ་མཁས་པས་ཁོའི་དབང་དུ་ཤོར་དོགས་ཡོད། །དེ་མི་འཆོར་བའི་ཕྱིར་སྔོན་འགྲོ་དངོས་གཞི་རྗེས་གསུམ་རིམ་གྱིས་སྟོན་དགོས་པ་ལས། དང་པོ་སྔོན་འགྲོ་ལ། ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྔོན་འགྲོ། ཁྱད་པར་གྱི་སྔོན་འགྲོ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ་བཞི་ནི། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ། འཆི་བ་མི་རྟག་པ། ལས་རྒྱུ་འབྲས། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་སྒོམ་པ་བཞི་ཡིན་པ་ལས། དང་པོ་ནི། ཐོག་མར་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའི་གོ་བ་དང་ངེས་པ་རྙེད་པ་དགོས་པས་ཐར་རྒྱན་ལས། །རྟེན་ནི་མི་ལུས་རིན་ཆེན་མཆོག །ཅེས་པ་ལྟར། དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་པ་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་སྒྲུབ་པར་མི་ཁོམ་པའི་བྱ་བ་ངན་པས་དལ་བས་ན་དལ་བ། མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་སྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་འབྱོར་པས་ན་འབྱོར་པའོ། །ཡང་ན་དགེ་བ་ལ་མོས་པས་དལ་བ། དགེ་བ་ལག་ཏུ་ལེན་པས་འབྱོར་བའོ། །ཡང་ན་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་སྤངས་པས་དལ་བ། འབྱོར་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པས་འབྱོར་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་ནི། །ཆོས་མངོན་པར། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང༌། །ཀླ་ཀློ་ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ནི། །ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ། །ལྐུགས་པ་འདི་དག་མི་ཁོམ་བརྒྱད། ཅེས་དང༌། འབྱོར་བ་བཅུ་ནི། མི་ཉིད་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང༌། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་གནས་ལ་དད། །ཅེས་རང་འབྱོར་ལྔ་དང༌། །སངས་རྒྱས་བྱོན་དང་ཆོས་བསྟན་དང༌། །བསྟན་པ་གནས་དང་དེའི་རྗེས་འཇུག །གཞན་ཕྱིར་སྙིང་ནི་བརྩེ་བའོ། །ཞེས་གཞན་འབྱོར་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ། །དེ་རྣམས་ལ་དལ་བ་བརྒྱད་དང་འབྱོར་བ་བཅུ་ལྡན་གྱི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པར་དཀའ་ཞིང་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ། ཁྱད་པར་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལམ་ཚེ་གཅིག་ལ་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་ནི་ངེས་པར་ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མི་ལུས་ཁམས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེའི་ལུས་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་འདི་ལྟ་བུ་ནི་སྔོན་དགེ་བ་སྤྱད་ཅིང་སྡིག་པ་སྤངས་ཚོགས་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་དཀོན་པའོ། །གང་ལ་ལྟོས་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་ན་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ཏུ་ཡོད་པའི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས་ད་ལམ་ཆོས་བྱར་ཡོད་པའི་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་འདི་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང༌། གང་རྙེད་པར་དཀའ་ན་དལ་བ་བརྒྱད་དང་འབྱོར་པ་བཅུ་ལྡན་པའི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འདིའོ།

共同的前行
共同的前行
前行法分为广大传承的方式和近接实修的方式。首先，觉沃杰（阿底峡尊者）将前者说为小士道和中士道，将后者说为大士道。与此一致，杰达波仁波切（噶玛拜）也说有四种法。这些都需要前前引导后后。对于传授引导者，最好是自己已经圆满断证功德并且了解弟子的根器。即使不是这样，也不应仅仅停留在听闻、获得、修习的层面，而应该通过自己切实修习所生起的无误经验来引导。应该避免虚伪者的浮夸引导、贪欲者的盲目引导、无知者的依文引导和自大者的飘忽引导，而应依照班智达的文字引导、大修行者的细致引导、瑜伽士的体验引导、证悟者的意趣引导和老人的指点引导，这些才符合实际。
接受引导时不应被懒惰和散乱所影响，因为我们的心识轻率不稳，外境显得鲜明而善于诱惑，有被其控制的危险。为避免这种情况，需要依次教授前行、正行和后行三部分。首先，前行分为共同前行、不共前行和特殊前行三种。
共同前行有四：思维暇满难得、思维死亡无常、思维业因果、思维轮回过患。
第一，首先需要获得对暇满难得的理解和确信。如《解脱庄严》所说："所依为珍贵人身"。所谓暇满的珍贵人身，"暇"是指远离无暇修持胜道善法的恶行而有闲暇；"满"是指具足修持增上生和决定胜的圆满条件。或者说，因对善法有信心而称为"暇"，因能实际行持善法而称为"满"。或者说，因远离八无暇而称为"暇"，因具足十种圆满而称为"满"。
八无暇在《阿毗达磨》中说："地狱、饿鬼、旁生，边地、长寿天，邪见、佛不出世，哑者，这八种无暇。"十种圆满是："人身、生于中土、诸根具足、业际不倒、信仰圣教"等五种自圆满，以及"佛陀出世、佛已说法、教法住世、有随行者、他人慈悲摄受"等五种他圆满。
这些就是所谓的具足八暇十满的珍贵人身。因为难以获得且利益巨大，与珍宝相似，故称为珍宝。特别是金刚乘道路在一生中成就菩提，必须依靠南赡部洲具足六大种的金刚身，而这样的身体是过去行善断恶、积累资粮的果报，极其罕见。相对于八无暇处，这个能够修持正法的珍贵人身如同白天的星星一般稀少。什么是难得的？就是这个具足八暇十满的珍贵人身。


 །ཚུལ་གང་གིས་རྙེད་པར་དཀའ་ན། ངན་སོང་གསུམ་ནི་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་ཕྲན་བཞིན་དང་མི་ལུས་ཙམ་པོ་པའང་སེན་མོའི་སྟེང་གི་རྡུལ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལས་ད་ལམ་མི་ལུས་མཆོག་ཐོབ་པ་འདི། རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེངས་གཉའ་ཤིང་གི། །བུ་གར་རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལྟར། །མི་ཉིད་རྙེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ཞེས་དང༌། ཙནྡྲ་གོ་མིས་ཀྱང༌། གང་ཞིག་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་འབྱིན་ཞིང༌། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དགེ་བའང་འདེབས་བྱེད་པ། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ཆེས་ལྷག་པའི། །མི་ཉིད་དེ་ནི་སུ་ཞིག་འབྲས་བུ་མེད་པར་བྱེད། །སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེན་མི་ཡིས་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ། །ལམ་དེ་ལྷ་དང་ཀླུ་ཡིས་མི་རྙེད་ལྷ་མིན་དང༌། །མཁའ་ལྡིང་རིག་འཛིན་མིའམ་ཅི་དང་ལྟོ་འཕྱེས་མིན། །ཞེས་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །སྐྱེས་བུས་དོན་གྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ། ཞེས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་སྡེ་སྣོད་ལས། །མིར་གྱུར་པ་ནི་དཀའ་བ་སྟེ། །མི་སྲོག་ཐོབ་པའང་དཀའ་བ་ཡིན། །དམ་པའི་ཆོས་ཐོབ་དཀའ་བ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའང་དཀའ་བ་ཡིན། །ཞེས་དང༌། སྙིང་རྗེ་པད་དཀར་ལས་ཀྱང༌། མིར་སྐྱེ་བ་ནི་རྙེད་པར་དཀའ། །དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་བའང་རྙེད་པར་དཀའ། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའང་རྙེད་པར་དཀའ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པའང་རྙེད་པར་དཀའ། །ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཡང་རྙེད་བར་དཀའ་ལགས་སོ། །ཞེས་སོགས་མདོ་རྒྱུད་རྣམས་ལས་མཐའ་ཡས་པར་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པའོ། །དེའང་ལུས་ལ་གྲུ་དང་འོག་རྟ་དང་གཡོག་གི་འདུ་ཤེས་བཞག་ལ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་དང་འཕྲང་ལས་བསྒྲལ་ཞིང་འབྲོས། དགེ་བའི་ལས་ལ་བཀོལ་དགོས་ཏེ། །མི་ཡི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ། །གྲུ་འདི་ཕྱིས་ནས་རྙེད་པར་དཀའ། རྨོངས་པ་དུས་སུ་གཉིད་མ་ལོག །ཅེས་དང༌། མི་ལུས་གཙང་མའི་རྟ་ཞོན་ནས། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་འཕྲང་ལས་བྲོས། །ཞེས་དང༌། མི་ངོ་ཅོག་གི་ལུས་འདི་ནི། །བཀོལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཟད། ཅེས་གསུངས་སོ། །ལྟར་སྣང་ལ་མི་ལུས་སྐྱོན་མེད་དུ་སྣང་ཡང་རྒྱུད་ལ་དད་པའི་བློ་མི་འཆར་བ་ནི་དལ་འབྱོར་ལྟར་སྣང་དུད་འགྲོ་མིའི་བྱད་གཟུགས་འཛིན་པ་དང་ཆོས་མཚུངས། རྒྱུད་ལ་དད་པའི་བློ་ཡོད་ན་འཕྲལ་གྱི་དབང་པོ་ཚང་མ་ཚང་ཅུང་ཟད་ལ་མ་ལྟོས་པས་རྟེན་མཆོག་ཡིན་ཏེ་ཕལ་ཆེན་ལས། སྲིད་པའི་གནས་ཅན་དད་པ་ཆུང་བ་ཡིས། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཞེས་དང༌། །མདོ་ལས། དད་པ་མེད་པའི་མི་རྣམས་ལ། །དཀར་པོའི་ཡོན་ཏན་མི་སྐྱེ་སྟེ། །ས་བོན་མེ་ཡིས་ཚིག་པ་ལ། སྨྱུ་གུ་སྔོན་པོ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་དད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་གྱིས་ཤིག །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསོལ་བ་འདེབས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། དད་པའང་ཆོས་མངོན་པ་ལས། དད་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་འདོད་པ་དང་སེམས་དང་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་དང་བའི་དད་པ། ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ། འདོད་པའི་དད་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། ཡུལ་དཀོན་མཆོག་ལ་བརྟེན་ཏེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་བླ་མར་མོས་ཤིང་སེམས་དང་བའོ། །གཉིས་པ་ནི། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང༌། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁམས་གོང་གི་བདེ་བ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སྡུག་བདེན་གྱི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཐོབ་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྟེ་མདོར་ན་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་གུས་པ་དང་བཅས་ཏེ་ལམ་ལ་སློབ་པའོ།

以何种方式难以获得
以何种方式难以获得？三恶趣众生如大地微尘般众多，而仅仅获得人身者也如指甲上尘埃般稀少，而此时获得殊胜人身，如同：
"犹如大海漂浮木，
龟颈恰入孔中般，
人身获得极为难。"
月称论师也说：
"获得此身能度脱轮回大海，
播下无上菩提善种子，
较之如意宝更具功德，
谁人令此人身无果报？
心力强大人所得之道，
天龙阿修罗金翅鸟，
持明人非人饿鬼不能得。"
《入菩萨行论》中说："暇满人身极难得，能得利益有情身。"
《菩萨藏经》中说："获得人身极为难，得人命也极为难，获得正法极为难，佛陀出世亦极为难。"
《悲白莲经》中也说："人身极难获，圆满闲暇亦难得，佛陀世间出现亦难得，向善法发心亦难得，正确发愿亦难得。"以上与经续中无量教言相符。
应将此身视为船只、坐骑和仆人，渡越轮回大海与险境，用于行善，如经中说："依靠人身之船，渡越大苦河，此船后难再得，愚者莫昏睡。"又说："乘骑清净人身马，逃离轮回苦难险。"又说："一切人之此身，唯为役使而已。"
表面上似乎获得无缺人身，但心中若不生起信心，则如同似是而非的暇满、如同具有人形的畜生无异。若心中有信心，则不论暂时感官是否完全具足，都是最胜依处。《华严经》中说："有着轮回居所小信者，不能了知佛菩提。"经中又说："无信之人，不生白法功德，如同被火烧焦种子，不生青色芽苗。"
经中说："阿难陀，应当精进于信心！这是如来所请求的。"关于信心，《阿毗达磨》中说："何为信心？对业果、谛理、三宝生起确信、渴望与净心。"信心可分为净信、确信和欲求信。
第一，净信是依于三宝对象，对三宝和上师生起信解和净心。第二，确信是相信善业的果报是欲界的快乐，不善业的果报是痛苦，不动业的果报是上界的快乐，依于业和烦恼获得果报——苦谛的有漏五蕴。简言之，就是对业因果的确信。第三，欲求信是为获得无上菩提而恭敬学习道路。


 །རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། འདུན་དང་ཞེ་སྡང་འཇིགས་པ་དང༌། །རྨོངས་པས་གང་ཞིག་ཆོས་མི་འདའ། །དེ་ནི་དད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ། །ངེས་པར་ལེགས་པའི་སྣོད་མཆོག་ཡིན་ཞེས་ཆགས་སྡང་རྨོངས་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་མི་གཏོང་བའང་དད་པར་འཇོག་གོ །ཕན་ཡོན་ནི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་གི་སེམས་སྐྱེ། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་སྤོང་བ་སོགས་མཐའ་ཡས་ཤིང༌། དད་པ་ཡོད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་དྲུང་དུ་བྱོན་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏེ། །དཀོན་མཆོག་ཏ་ལར། རྒྱལ་དང་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ལ་དད་གྱུར་ཅིང༌། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལ་དད་བྱེད་པ། །བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་ལ་དད་གྱུར་ན། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེའོ། །ཞེས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས། དེ་ལྟར་དད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་རིག་ནས་དེའི་དྲུང་དུ་གཤེགས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་མི་ལུས་ཐོབ་ཅིང་དད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་སྐབས་འདིར་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་བྱ་བས་ཆུད་མ་གཟན་པར་དགེ་སྦྱོར་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱ་དགོས། གཞན་དུ་ན་ལུས་ངག་གི་སྡིག་པ་མངོན་གྱུར་པ་མ་བསགས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་སེམས་མགོ་མི་ནོན་པར་འཁོར་ཡུག་ཏུ་འཆར་བའི་རྣམ་སྨིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་གར་སྐྱེ་ཆ་མ་འཚལ་ཏེ། དགེ་བ་དག་ཀྱང་མ་བྱས་ལ། །སྡིག་པ་དག་ཀྱང་ཉེར་བསགས་ན། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་ཡང་ནི། །བདེ་འགྲོའི་སྒྲ་ཡང་ཐོས་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་མི་ཁོམ་པའི་གནས་རྣམས་སུ་ལྷུང་ན་ཇི་ལྟར་བྱ། དེས་ན་དལ་འབྱོར་འདི་ཐོབ་དཀའ་ཞིང་འཇིག་སླ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་གོ་བ་དང་ངེས་ཤེས་རྣལ་མ་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་བར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དལ་འབྱོར་ཐོབ་དཀའ་བར་ཤེས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོར་ལ་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་ན་རྙེད་བར་དཀའ་བ་རྙེད་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པས་མགོ་ལ་མེ་ཤོར་བ་གསོད་པ་ལྟར་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་ཉིན་མཚན་མེད་པར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་ལ་འབད་པ་དང་བསླབ་གསུམ་མིག་ལྟར་བསྲུང་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བ་གལ་ཆེའོ། །མདོར་བསྡུས་ནས་བསྒོམ་བྱ་ནི། དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་ཐོབ་པར་དཀའ་ཞིང་འཇིག་པར་སླ་བས་ཉི་མ་དེ་རིང་ནས་དགེ་སྦྱོར་ལ་ལྟེམ་རྐྱང་མེད་པར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བྱ་སྙམ་དུ་བསམ་མོ། །དམིགས་པ་དང་ཆོས་ཐུན་དང་པོའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་བསྒོམ་པ་ནི། སྟོན་པས། དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་ཇི་ལྟར་མི་རྟག་ན། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། བསགས་པ་ཀུན་གྱི་མཐའ་འཛད་ཅིང༌། །བསླངས་པའི་ཐ་མ་འགྱེལ་བར་འགྱུར། འཕྲད་པའི་ཐ་མ་འབྲལ་བ་སྟེ། །གསོན་པའི་ཐ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། ཀྱེ་མ་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅིང་འགྱུར་བས་ཚེ་སྲོག་ཀྱང་མི་རྟག་གོ །དེ་ཡང་ཕྱིའི་འཇིག་རྟེན་ལའང་བསྐལ་པ་ཆགས་འཇིག་གནས་གསུམ་ལོ་ཟླ་ཞག་ཟ་མ་སྔ་དྲོ་ཕྱི་དྲོ་ཉིན་མཚན་དུས་བཞིའི་འགྱུར་བ་སོགས་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་མི་རྟག་སྟེ། རྒྱ་རོལ་ལས། སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་ནམ་མཁའི་སྤྲིན་དང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

《宝鬘论》中说：
"欲望、嗔恚、恐惧，
以及愚痴不舍法，
此人称为具信者，
必定善法最胜器。"
意思是，因不被贪、嗔、痴等所左右而不舍弃正法，也可视为具有信心。
信心的利益是能生起大士之心、远离八无暇等无量功德。若有信心，诸如来也会亲临其前说法。《宝髻经》中说：
"若信佛与佛法，
及信诸佛子行，
信乐无上菩提，
则生大士之心。"
《菩萨藏经》中说："如是住于信心的菩萨，诸佛世尊知其为法器，亲临其前，正确宣说菩萨道。"
既已获得人身并具足信心之智慧，此时不应虚度时光于不善和无记之行，而应精勤于善法修持。否则，即使没有造作显现的身语恶业，若无法控制意识中不断涌现的不善念头，其果报将使来世何处转生不可知。如经中说："既未造作善，又积集诸恶，即使亿劫中，亦不闻善趣声。"若堕入无暇处又将如何？
因此，应当修持直至对此难得而易失、具有诸多利益的暇满生起真实理解和确信。虽然明白暇满难得，若不精进修善，获得难得之物有何意义？应当如灭火救头般精进不分昼夜努力闻思修三学，如眼睛般护持三学，精勤培养菩提心至关重要。
总之，修持要点是：由于暇满珍贵人身难得易失，从今天开始，应当毫不懈怠地持续行持善法。这是所缘境和第一法座。
第二、修持死亡无常
佛陀说："比丘们，一切有为法皆是无常。"如何无常？《法句经》中说：
"积聚终有尽，
高处终坠落，
相聚终别离，
生命终归死。"
又说："哀哉有为法无常，生起坏灭为其性。"所有有为法都是无常变化的，生命也是无常的。
外在世界也有劫的形成、住留、毁灭三个阶段，年月日时、早晚、昼夜、四季的变化等，每一刹那都在变化无常。《琵琶经》中说："三界无常如空中云。"


 །ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་ནས་རྒས་པ་སོགས་སྒོ་གསུམ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས། ཁྱད་པར་ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཚད་ལ་ངེས་པ་མེད་པས་གློ་བུར་གྱི་རྐྱེན་དུ་མས་ངེས་མེད་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། ཁ་ཅིག་མངལ་དུ་འཆི་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཁ་ཅིག་བཙས་པའི་སར། །དེ་བཞིན་ཁ་ཅིག་གོག་ཙམ་ན། །དེ་བཞིན་ཁ་ཅིག་ཡོངས་རྒྱུག་བའི། །ལ་ལ་རྒན་དང་ལ་ལ་གཞོན། །ལ་ལ་དར་ལ་བབ་པའི་མི། །རིམ་གྱིས་རབ་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཆི་བ་ཐོག་ཏུ་བབ་པའི་ཚེ་ཚེ་འདིའི་དཔལ་འབྱོར་སྙན་གྲགས་སྟོབས་འབྱོར་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཕན་ཞིང་ཕྱིས་གནོད་པའི་རྒྱུ་བྱས་པས་དོན་མེད་སྟོང་རོ་དང་འཆི་ཁར་ཡང་དེ་དག་གི་སེམས་ཁྲལ་སྣ་ཚོགས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་སྟེ། འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །བུ་རྣམས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །ཕ་ཡང་མ་ཡིན་གཉེན་འདུན་མིན། །ཁྱོད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པས་སོ། །དེའང་བདག་ངེས་པར་འཆི། ནམ་འཆི་ཆ་མེདཔར་མྱུར་དུ་འཆི། སྡིག་པ་སྦྱོང་བའི་ལོང་མེད་པར་འཆི། །མི་འདོད་བཞིན་དུ་བྱ་བ་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་འཆི། །ཚེ་འདིའི་ལོངས་སྤྱོད་བཙན་ཕྱུག་སྟོབས་འབྱོར་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཕན་པར་འཆིའོ། །ངེས་པར་འཆི་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སྔར་རང་གི་ཕ་མ་ཁྱིམ་མཚེས་ཡུལ་མི་དགོན་པ་རི་ཁྲོད་གནས་བཞིན་གནས་པའི་གཉེན་འབྲེལ་མཐུན་གྲོགས་ངོ་ཤེས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཚེ་འདི་དོན་དུ་གཉེར་ནས་རྩོལ་བ་བརྩོན་འགྲུས་སྡོད་ཚིས་ཀྱི་གྲབས་ཤོམས་ཇི་ཙམ་བྱས་ཀྱང་ཐོག་ཏུ་མ་སོང་མ་ཟིན་པར་ཁོ་ཤི་མོ་ཤི་ཞེས་སོགས་ཟེར་བ་རྐྱང་པ་རེད་ཅིང༌། སྔར་བྱུང་བ། ད་ལྟ་ཡོད་པ། སླད་ནས་འབྱུང་བའི་སེམས་ཅན་སུ་ཡང་མི་འཆི་བར་སྡོད་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཡང་འཇིག་ན་འོ་སྐོལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་སྐད་དུ་ཡང་སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས། །ས་འམ་འོན་ཏེ་མཐོ་རིས་ན། །སྐྱེས་ནས་ལ་ལ་མ་ཤི་བ། །འགའ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བའམ། །ཐོས་སམ་འོན་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ། །ཞེས་དང༌། ཇི་སྙེད་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི། །རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཡང་མི་རྟག་ན། །ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད་འདྲ་བའི། །ལུས་ཅན་གཞན་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། །ཞེས་སོགས་མཐའ་ཡས་པར་གསུངས་སོ། །མྱུར་དུ་འཆི་ཞིང་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་དེ། །མཛོད་ལས། །འདི་ན་མ་ངེས་ཐ་མར་ནི། །ལོ་བཅུ་དང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་འོ་སྐོལ་འཛམ་གླིང་པའི་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་དེང་སང་ལྔ་བཅུ་ཁ་རལ་གྱི་སྐབས་སུ་འདུག །དེའང་གློ་བུར་གྱི་རྐྱེན་དུག་གཟའ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དོ་དགོངས་གསོན་པོ་ཉལ་བའི་ཤུལ་དུ་སང་ཤི་བའི་རོ་ཡོད་པའང་མཐོང་བས་ངེས་པ་མེད་ཅིང་ལོ་ཟླ་བ་ཞག་སོགས་ཇི་ཙམ་སོང་རིམ་ནས་འཆི་བར་ཉེ་བ་ཡིན་པས་མཚོར་བ་ཞིག་ལ་འཆི་བ་ཐོག་ཏུ་འོང༌། རྩལ་བོ་ཆེས་མདའ་འཕངས་པའམ་རི་གཟར་ནས་ཆུ་འབབ་པའམ་གསོད་སར་ཁྲིད་པའི་བརྩོན་བཞིན་མྱུར་དུ་འཆི་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་རྩལ་ཆེན་གྱིས། རྒྱུད་ལ་སྤྲིངས་ནས་མདའ་བསྐུལ་བ། །མི་སྡོད་བདག་སར་མྱུར་དུ་ཕྱིན། །མི་རྣམས་ཚེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་དང༌། འདུས་པ་ལས། གྲོགས་དག་ཚེ་འདི་མྱུར་འགྲོ་ཞིང༌། །རི་གཟར་ཆུ་དྲག་མགྱོགས་འགྲོ་ན། །བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་མི་ཤེས་ཏེ། །མི་མཁས་ལོངས་སྤྱོད་དྲེགས་པས་མྱོས། །ཞེས་དང༌། ལྗོན་ཤིང་གི་མདོར། གསོད་སར་ཁྲིད་པའི་བཙོན་བཞིན་དུ། །གོམ་རེ་བོར་ཞིང་འཆི་དང་ཉེ། །ཞེས་དང༌། ཚོམས་ལས། དཔེར་ན་ངེས་པར་གསོད་པ་དག །གོམ་པ་གང་དང་གང་བོར་བ། །གསོད་པའི་དྲུང་དུ་བསྙེན་པ་ལྟར། །མི་རྣམས་སྲོག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

内含的众生们也从出生到衰老等，三门刹那也不停息地变化，是变化的本性。特别是南瞻部洲的人们寿命无有定数，会因多种突然因缘而无定期死亡。《法句经》中说：
"有些死于母胎中，
有些死于刚生时，
有些死于刚会爬，
有些死于能行走，
有些老死有些少，
有些正值壮年人，
皆会次第而离去。"
当死亡降临时，今生的财富、名声、力量、资产等皆无益处，反而成为无义空壳和死时各种忧虑生起的原因。如云："当死亡时刻到来时，子女不能作为依怙，父亲也不是，亲友也不是，你无有依怙。"
我必定会死，不知何时死去而将迅速死亡，没有忏悔罪业的时间就会死亡，不愿意地尚未完成事业就会死亡，今生的受用、财富、权势、资产等无一有益就会死亡。
必定死亡的原因是：过去自己的父母、邻居、同乡、寺院、山区住所等亲友关系的熟人不管有多少，他们为今生追求而付出多少努力、勤奋、为生存做多少准备，也无法到达终点，未能成功，只剩下"某人死了、某人死了"这样的言语而已。过去发生的、现在存在的、将来出现的众生，没有一个不死而能永存的。即使圆满正等觉佛的金刚自性身也会毁灭，何况我们？
正如阿湿婆窣（马鸣）大师所说："地上或是天上，生已而未死亡，是否有人见过？听闻或心存疑？"又说："如是诸佛之身，庄严相好装饰，金刚之身亦无常，如同水树无实质，更何况其他众生？"如是无量教言所说。
死亡迅速且不知何时死，《俱舍论》中说："此处不确定，最后十年，最初无量。"如是我们瞻部洲人寿命无定数，现在处于五十分界之时期。且因毒药、恶星等突发因缘，今晚活着入睡的人明早成为尸体的事也常见，所以无有定期。随着年月日等时间的流逝越来越接近死亡，就像游泳者终将被死亡所覆，如同壮士射出的箭、从陡峭山上流下的水、被带往屠宰场的囚犯一样迅速死亡。
例如："如同壮士之人，拉紧弓弦放出箭，不停息迅速抵达目标，人之寿命亦复如是。"《集会经》中说："朋友们，此生迅速而去，如陡山急水快速流，愚者不知，无智者醉于受用骄傲。"《树经》中说："如同被带往屠宰场的囚犯，每走一步就更接近死亡。"《法句经》中说："譬如必被杀者，每走一步，就更接近被杀者面前，人们的生命也是如此。"
;


 །སྡིག་པ་སྦྱོང་བའི་ལོང་མེད་པར་འཆི་སྟེ། ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་འཆི་རྐྱེན་མང་གསོན་རྐྱེན་ཉུང་གསོན་རྐྱེན་ཡང་འཆི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཚེ་འདི་གནོད་མང་རླུང་གིས་བཏབ་པ་ལྟར། །ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བས་ཀྱང་མི་རྟག་ན། །དབུགས་དབྱུང་དབུགས་རྔུབ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས། །སད་ཁོམ་གང་ལགས་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་དང༌། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། འཆི་བའི་རྐྱེན་ནི་མང་བ་སྟེ། །གསོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་མིན། །དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་འཆི་བའི་ཡང༌། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བདག་ནི་སྡིག་པ་མ་བྱང་བར། །སྔོན་དུ་འཀུམ་པར་འགྱུར་དུ་འཆི། །ཞེས་དང༌། དེ་རིང་ཁོ་ན་མི་འཆི་ཞེས། བདེ་བར་འདུག་པ་རིགས་མ་ཡིན། །བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དུས། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང༌། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཚར་མ་ཟིན་བྱ་བཞག་རྣམས་རིམ་གྱིས་བྱ་དགོས་སྙམ་པའི་ངང་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འཆི་བདག་ཐོག་ཏུ་སླེབ་ཡོང་བས་ཚེ་འདིའི་དོན་མི་སྒྲུབ་ཅིང་ཕྱི་མའི་དོན་སྒྲུབ་དགོས་ཏེ། སང་དང་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་གཉིས། །སྔུན་ལ་གང་ཡོང་གཏོལ་མེད་པས། །སང་གི་ཚེས་ལ་མི་འབད་པར། །ཕྱི་མའི་དོན་ལ་འབད་པར་རིགས། །ཞེས་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉིན་མཚན་སྡོད་པ་ཡོད་མེད་པར། །ཚེ་འདི་རྟག་ཏུ་གོད་འགྱུར་ཞིང༌། །སྣོན་པ་གུད་ནས་ཡོང་མེད་ན། །བདག་ལྟ་འཆི་བར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དཔའ་ཞིང་རྩལ་ཆེ་ལ་གཟི་ཞིང་བང་མགྱོགས་སྨྲ་ན་ཆུ་བདེ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་བཙན་ཕྱུག་སྟོབས་འབྱོར་ཇི་ཙམ་འཛོམ་ཡང་འཆི་བ་བཟློག་མི་ཐུབ། འཆི་དུས་སྔར་གྱི་ལས་གང་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་ཕྱི་ལ་བཞག་སྟེ་མར་གྱི་ནང་ནས་སྤུ་བཏོན་པ་བཞིན་དུ་སྒྲེན་མོ་ལག་སྟོང་དུ་འགྲོ། །ད་ལྟ་ལུས་ན་མི་བཟོད་ལྟོགས་མི་བཟོད་འཁྱགས་མི་བཟོད་སྐོམ་མི་བཟོད། བརྒྱབ་ཀྱི་དོགས་བསད་ཀྱི་དོགས་བཅིངས་ཀྱི་དོགས་བཟུང་གི་དོགས་ལུས་ཀྱི་འཚོ་སྐྱོང་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་སྡུག་བསྔལ་དཀའ་དགུ་སྤྱད་པ་འདི་ཤི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱུག་བྲོ་ལྟ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་ཐོབ་ཤ་བྱེད། ལུས་དེ་ཐག་པས་བཅིངས་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བྱ་གཅན་གཟན་རྣམས་ཀྱིས་ཟོས་རུས་པ་ཙམ་ལས་སྔར་གྱི་ཤུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བྱེད། ཡང་ན་མེར་བསྲེགས་ཐལ་བ་སྤར་གང་བྱེད་དམ་ཆུར་སྐྱུར་ཉ་སྦལ་གྱིས་ཟའམ་ས་འོག་ཏུ་འབུ་ཉོག་གེ་སྦ། གནས་ཚུལ་དེ་ལས་མ་འདས་པས་དུས་དེ་ཙ་ན་དཀར་པོ་དགེ་བའི་ལས་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མ་གཏོགས་སྐྱབས་སྐྱེལ་མ་མེད་པས་དེ་ཙ་ན་མི་འགྱོད་པའི་བློ་བདེ་ཚགས་སུ་ཚུད་པ་གལ་ཆེའོ། །དེ་སྐད་དུའང་སྤྱོད་འཇུག་ལས། །བདག་ནི་མལ་དུ་འདུག་བཞིན་དུ། །གཉེན་བཤེས་ཀུན་གྱིས་མཐའ་བསྐོར་ཡང༌། །སྲོག་ཆད་པ་ཡི་ཚོར་བ་ནི། །བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར། །གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉས་ཟིན་པ་ལ། །གཉེན་གྱིས་ཅི་ཕན་གཤེས་ཅི་ཕན། །དེ་ཚེ་བསོད་ནམས་གཅིག་སྐྱབས་ན། །དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་བསྟེན་ཏོ། །ཞེས་དང༌། དཀའ་བ་མང་པོས་བསྒྲུབས་པ་ཡི། །ཟས་དང་གོས་ཀྱིས་བསྐྱངས་པའི་ལུས། །ཁྱོད་དང་མི་འགྲོགས་བྱ་ཁྱིས་ཟ། །ཡང་ན་འབར་བའི་མེ་ཡིས་འཚིག །ཡང་ན་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་འདྲུལ། །ཡང་ན་ས་ཡི་དོང་དུ་སྦ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐུན་དང་དམིགས་ཐུན་གཉིས་པའོ།

 །སྡིག་པ་སྦྱོང་བའི་ལོང་མེད་པར་འཆི་སྟེ། ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་འཆི་རྐྱེན་མང་གསོན་རྐྱེན་ཉུང་གསོན་རྐྱེན་ཡང་འཆི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཚེ་འདི་གནོད་མང་རླུང་གིས་བཏབ་པ་ལྟར། །ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བས་ཀྱང་མི་རྟག་ན། །དབུགས་དབྱུང་དབུགས་རྔུབ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས། །སད་ཁོམ་གང་ལགས་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་དང༌། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། འཆི་བའི་རྐྱེན་ནི་མང་བ་སྟེ། །གསོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་མིན། །དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་འཆི་བའི་ཡང༌། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བདག་ནི་སྡིག་པ་མ་བྱང་བར། །སྔོན་དུ་འཀུམ་པར་འགྱུར་དུ་འཆི། །ཞེས་དང༌། དེ་རིང་ཁོ་ན་མི་འཆི་ཞེས། བདེ་བར་འདུག་པ་རིགས་མ་ཡིན། །བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དུས། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང༌། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཚར་མ་ཟིན་བྱ་བཞག་རྣམས་རིམ་གྱིས་བྱ་དགོས་སྙམ་པའི་ངང་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འཆི་བདག་ཐོག་ཏུ་སླེབ་ཡོང་བས་ཚེ་འདིའི་དོན་མི་སྒྲུབ་ཅིང་ཕྱི་མའི་དོན་སྒྲུབ་དགོས་ཏེ། སང་དང་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་གཉིས། །སྔུན་ལ་གང་ཡོང་གཏོལ་མེད་པས། །སང་གི་ཚེས་ལ་མི་འབད་པར། །ཕྱི་མའི་དོན་ལ་འབད་པར་རིགས། །ཞེས་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉིན་མཚན་སྡོད་པ་ཡོད་མེད་པར། །ཚེ་འདི་རྟག་ཏུ་གོད་འགྱུར་ཞིང༌། །སྣོན་པ་གུད་ནས་ཡོང་མེད་ན། །བདག་ལྟ་འཆི་བར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དཔའ་ཞིང་རྩལ་ཆེ་ལ་གཟི་ཞིང་བང་མགྱོགས་སྨྲ་ན་ཆུ་བདེ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་བཙན་ཕྱུག་སྟོབས་འབྱོར་ཇི་ཙམ་འཛོམ་ཡང་འཆི་བ་བཟློག་མི་ཐུབ། འཆི་དུས་སྔར་གྱི་ལས་གང་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་ཕྱི་ལ་བཞག་སྟེ་མར་གྱི་ནང་ནས་སྤུ་བཏོན་པ་བཞིན་དུ་སྒྲེན་མོ་ལག་སྟོང་དུ་འགྲོ། །ད་ལྟ་ལུས་ན་མི་བཟོད་ལྟོགས་མི་བཟོད་འཁྱགས་མི་བཟོད་སྐོམ་མི་བཟོད། བརྒྱབ་ཀྱི་དོགས་བསད་ཀྱི་དོགས་བཅིངས་ཀྱི་དོགས་བཟུང་གི་དོགས་ལུས་ཀྱི་འཚོ་སྐྱོང་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་སྡུག་བསྔལ་དཀའ་དགུ་སྤྱད་པ་འདི་ཤི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱུག་བྲོ་ལྟ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་ཐོབ་ཤ་བྱེད། ལུས་དེ་ཐག་པས་བཅིངས་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བྱ་གཅན་གཟན་རྣམས་ཀྱིས་ཟོས་རུས་པ་ཙམ་ལས་སྔར་གྱི་ཤུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བྱེད། ཡང་ན་མེར་བསྲེགས་ཐལ་བ་སྤར་གང་བྱེད་དམ་ཆུར་སྐྱུར་ཉ་སྦལ་གྱིས་ཟའམ་ས་འོག་ཏུ་འབུ་ཉོག་གེ་སྦ། གནས་ཚུལ་དེ་ལས་མ་འདས་པས་དུས་དེ་ཙ་ན་དཀར་པོ་དགེ་བའི་ལས་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མ་གཏོགས་སྐྱབས་སྐྱེལ་མ་མེད་པས་དེ་ཙ་ན་མི་འགྱོད་པའི་བློ་བདེ་ཚགས་སུ་ཚུད་པ་གལ་ཆེའོ། །དེ་སྐད་དུའང་སྤྱོད་འཇུག་ལས། །བདག་ནི་མལ་དུ་འདུག་བཞིན་དུ། །གཉེན་བཤེས་ཀུན་གྱིས་མཐའ་བསྐོར་ཡང༌། །སྲོག་ཆད་པ་ཡི་ཚོར་བ་ནི། །བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར། །གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉས་ཟིན་པ་ལ། །གཉེན་གྱིས་ཅི་ཕན་གཤེས་ཅི་ཕན། །དེ་ཚེ་བསོད་ནམས་གཅིག་སྐྱབས་ན། །དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་བསྟེན་ཏོ། །ཞེས་དང༌། དཀའ་བ་མང་པོས་བསྒྲུབས་པ་ཡི། །ཟས་དང་གོས་ཀྱིས་བསྐྱངས་པའི་ལུས། །ཁྱོད་དང་མི་འགྲོགས་བྱ་ཁྱིས་ཟ། །ཡང་ན་འབར་བའི་མེ་ཡིས་འཚིག །ཡང་ན་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་འདྲུལ། །ཡང་ན་ས་ཡི་དོང་དུ་སྦ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐུན་དང་དམིགས་ཐུན་གཉིས་པའོ།

 །སྡིག་པ་སྦྱོང་བའི་ལོང་མེད་པར་འཆི་སྟེ། ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་འཆི་རྐྱེན་མང་གསོན་རྐྱེན་ཉུང་གསོན་རྐྱེན་ཡང་འཆི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཚེ་འདི་གནོད་མང་རླུང་གིས་བཏབ་པ་ལྟར། །ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བས་ཀྱང་མི་རྟག་ན། །དབུགས་དབྱུང་དབུགས་རྔུབ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས། །སད་ཁོམ་གང་ལགས་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་དང༌། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། འཆི་བའི་རྐྱེན་ནི་མང་བ་སྟེ། །གསོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་མིན། །དེ་རྣམས་ཉིད་ནི་འཆི་བའི་ཡང༌། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བདག་ནི་སྡིག་པ་མ་བྱང་བར། །སྔོན་དུ་འཀུམ་པར་འགྱུར་དུ་འཆི། །ཞེས་དང༌། དེ་རིང་ཁོ་ན་མི་འཆི་ཞེས། བདེ་བར་འདུག་པ་རིགས་མ་ཡིན། །བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དུས། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང༌། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མ་ཚར་མ་ཟིན་བྱ་བཞག་རྣམས་རིམ་གྱིས་བྱ་དགོས་སྙམ་པའི་ངང་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འཆི་བདག་ཐོག་ཏུ་སླེབ་ཡོང་བས་ཚེ་འདིའི་དོན་མི་སྒྲུབ་ཅིང་ཕྱི་མའི་དོན་སྒྲུབ་དགོས་ཏེ། སང་དང་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་གཉིས། །སྔུན་ལ་གང་ཡོང་གཏོལ་མེད་པས། །སང་གི་ཚེས་ལ་མི་འབད་པར། །ཕྱི་མའི་དོན་ལ་འབད་པར་རིགས། །ཞེས་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉིན་མཚན་སྡོད་པ་ཡོད་མེད་པར། །ཚེ་འདི་རྟག་ཏུ་གོད་འགྱུར་ཞིང༌། །སྣོན་པ་གུད་ནས་ཡོང་མེད་ན། །བདག་ལྟ་འཆི་བར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དཔའ་ཞིང་རྩལ་ཆེ་ལ་གཟི་ཞིང་བང་མགྱོགས་སྨྲ་ན་ཆུ་བདེ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་བཙན་ཕྱུག་སྟོབས་འབྱོར་ཇི་ཙམ་འཛོམ་ཡང་འཆི་བ་བཟློག་མི་ཐུབ། འཆི་དུས་སྔར་གྱི་ལས་གང་བྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་ཕྱི་ལ་བཞག་སྟེ་མར་གྱི་ནང་ནས་སྤུ་བཏོན་པ་བཞིན་དུ་སྒྲེན་མོ་ལག་སྟོང་དུ་འགྲོ། །ད་ལྟ་ལུས་ན་མི་བཟོད་ལྟོགས་མི་བཟོད་འཁྱགས་མི་བཟོད་སྐོམ་མི་བཟོད། བརྒྱབ་ཀྱི་དོགས་བསད་ཀྱི་དོགས་བཅིངས་ཀྱི་དོགས་བཟུང་གི་དོགས་ལུས་ཀྱི་འཚོ་སྐྱོང་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་སྡུག་བསྔལ་དཀའ་དགུ་སྤྱད་པ་འདི་ཤི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱུག་བྲོ་ལྟ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་ཐོབ་ཤ་བྱེད། ལུས་དེ་ཐག་པས་བཅིངས་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བྱ་གཅན་གཟན་རྣམས་ཀྱིས་ཟོས་རུས་པ་ཙམ་ལས་སྔར་གྱི་ཤུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་བྱེད། ཡང་ན་མེར་བསྲེགས་ཐལ་བ་སྤར་གང་བྱེད་དམ་ཆུར་སྐྱུར་ཉ་སྦལ་གྱིས་ཟའམ་ས་འོག་ཏུ་འབུ་ཉོག་གེ་སྦ། གནས་ཚུལ་དེ་ལས་མ་འདས་པས་དུས་དེ་ཙ་ན་དཀར་པོ་དགེ་བའི་ལས་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མ་གཏོགས་སྐྱབས་སྐྱེལ་མ་མེད་པས་དེ་ཙ་ན་མི་འགྱོད་པའི་བློ་བདེ་ཚགས་སུ་ཚུད་པ་གལ་ཆེའོ། །དེ་སྐད་དུའང་སྤྱོད་འཇུག་ལས། །བདག་ནི་མལ་དུ་འདུག་བཞིན་དུ། །གཉེན་བཤེས་ཀུན་གྱིས་མཐའ་བསྐོར་ཡང༌། །སྲོག་ཆད་པ་ཡི་ཚོར་བ་ནི། །བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར། །གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉས་ཟིན་པ་ལ། །གཉེན་གྱིས་ཅི་ཕན་གཤེས་ཅི་ཕན། །དེ་ཚེ་བསོད་ནམས་གཅིག་སྐྱབས་ན། །དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་བསྟེན་ཏོ། །ཞེས་དང༌། དཀའ་བ་མང་པོས་བསྒྲུབས་པ་ཡི། །ཟས་དང་གོས་ཀྱིས་བསྐྱངས་པའི་ལུས། །ཁྱོད་དང་མི་འགྲོགས་བྱ་ཁྱིས་ཟ། །ཡང་ན་འབར་བའི་མེ་ཡིས་འཚིག །ཡང་ན་ཆུ་ཡི་ནང་དུ་འདྲུལ། །ཡང་ན་ས་ཡི་དོང་དུ་སྦ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐུན་དང་དམིགས་ཐུན་གཉིས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
在没有时间净化罪业的情况下死亡，生命没有确定性，死亡因缘多，生存因缘少，生存因缘也可能变成死亡因缘，因为如《佛子书信》中说：
"此生多害如风吹，比水泡泡更无常，出息入息睡眠中，能得醒来实稀奇。"
《宝鬘论》中说：
"死亡因缘甚众多，生存原因不如此，此等本身亦会死，因此常当修行法。"
《入菩萨行论》中说：
"若我罪业未清净，恐将先行死亡临。"
又说：
"今日定不死，如此安逸非理智，我将不复存在时，彼必定会到来。"
未完成世间法事务、未竟之事需要逐步完成，但死主却不愿而至，无法成就今生之事，应当成办后世之事。
"明日与来世两者，先至何者不确定，故不努力为明日，应当努力为来世。"
《入菩萨行论》中说：
"日日夜夜无停留，此生恒常在减损，若无增添从他来，我岂能不死亡去？"
即使勇武有力、威风凛凛、奔跑迅速、言辞流利、富贵权势，无论拥有多少财力物力，也无法抵挡死亡。死亡时刻，除了先前所作业的果报外，一切都留在身后，如同从奶油中取出毛发般，赤裸空手而去。
现在身体不能忍受饥饿、寒冷、口渴，害怕被打、被杀、被绑、被捉，仅为维持肉身而承受各种痛苦艰难，死后却被众人厌弃背离，财物为他人所争夺。尸体被绳索捆绑送往墓地，被野兽食用，只剩骨头，连以往的痕迹都不复存在。或被火焚成一把灰烬，或被水冲走为鱼蛙所食，或埋入地下为虫所啃食。
事实不外如是，那时除了清净善业和三宝外，别无救护，因此那时不后悔、心安是至关重要的。
正如《入菩萨行论》所说：
"我卧于床榻，亲友众环绕，命断之感受，唯我独自尝。被死主使者捕获时，亲何益友何助？彼时唯有福德为救护，然我未曾依止。"
又说：
"经多艰难所成就，食物衣服所养身，与汝不相伴，为鸟兽所食，或为烈火所烧，或在水中腐烂，或埋入地洞。"
这是第二堂法和观修。


། ༈ །།འཆི་ཚུལ་དངོས་ཀྱང་མེ་ཆུ་དུག་མཚོན་གཟའ་སོགས་ཀྱིས་གློ་བུར་དུ་འཆི་བའམ་ཡང་ན་འགའ་ཞིག་ཡུན་རིང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་རིམ་གྲོ་སྨན་དཔྱད་བྱས་ཀྱང་མ་ཕན་ལུས་སེམས་བཟོད་གླགས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ནོན། །གཏམ་གྱི་ཤེད་ཤོར། ཟས་ཀྱིས་ཕན་ཡང་དང་ཁར་མི་འགྲོ། །སྐོམ་འཐུང་འདོད་ཀྱང་སྨན་པས་བཀག །ཨ་ན་ཧུ་ཁྱུའི་སྒྲ་འབྱིན། ནུབ་གཉིད་མི་ཡོང༌། ཉིན་དབང་མེད་དུ་འཐིབས། མལ་གྱི་ཐ་མར་ཉལ། ཟས་ཀྱི་ཐ་མ་ཁར་སྙོད། གཏམ་གྱི་ཐ་མ་འོར་སྐྱེད་བྱེད། གདོང་ལ་རྡུལ་ཆགས་གོས་ལ་ནོམ་ནོམ་འཇུ། ས་འོག་ཏུ་ལྷུང་བ་སྙམ་བྱེད། །དབུགས་ཁ་ནས་བཤོ་ཞིང་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པར་མིག་སྐྱ་ལོག་གེར་ཤི །ལུས་དེ་དུར་ས་ཞིག་ཏུ་བསྐྱལ། ལུས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དེ་རང་གིས་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བར་དོར་དབང་མེད་འཕྱོ། །ལས་དབང་གིས་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་གནས་འཛིན་ནོ། །དེའང་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་འདོར། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ནི་འགྲོ། །སྐྱེས་ཆེན་པོས་ནི་འདེགས། མུན་པ་ཆེན་པོར་ནི་ཞུགས། ཕ་མ་ཕུ་ནུ་སྲིང་མོ་བུ་བུ་མོས་ནི་བསྐོར། དབུགས་ནི་ཆད། ནོར་རྣམས་ནི་བགོ་བཤའ་བྱེད་ཟེར། །ཀྱི་ཧུད་ཕ་ཀྱི་ཧུད་མ་ཀྱི་ཧུད་བུ་ཞེས་ནི་ཟེར། སྐྲ་ནི་བཤིག །དེའི་ཚེ་ཆོས་མ་གཏོགས་སྐྱབས་དང་གནས་དང་དཔུང་གཉེན་གཞན་མེད་དོ། །དེའི་དུས་ན་ཆོས་ནི་གླིང་དང་མགོན་དང་གནས་དང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་སྔོན་བྱོན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པས་ཐུགས་བརྒྱུད་བསྐུལ་ཚེ་འདི་བློས་བཏང་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་མཛད་པས་དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས། ཇོ་བོ་རྗེ་དང་ལོ་ཆེན་རིན་བཟང་དང༌། ཆག་ཁྲི་མཆོག །ཨ་མེས་བྱང་ཆུབ་ཤེས་རབ་རྡོ་རྗེ། འཛེང་སྒོམ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་མཚན། པོ་ཏོ་བ། ཁ་རག་པ་སོགས་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་དུ་མ་མི་རྟག་པས་ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ་ལོང་མེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་མཛད་པས་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པ་ཡིན། རང་རེ་རྣམས་ཟས་གོས་ཡོད་པས་མི་ཆོག་ལེགས་པ་ཞིག་དགོས་ནོར་ལ་བེད་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡོད་པས་མི་ཆོག་ཕུགས་ཐེས་དགོས། བྱས་ཀྱང་རུང་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་བའི་ཆོས་དེ་འཆི་བ་སྙིང་གཟེར་ལ་བྱེད་པར་སྣང༌། ཤེས་པ་རྣལ་དུ་ཡོད་བྱས་ན་ཅིའང་ཨང་བསམ་ནས་བླ་མ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་ལ་སློབ་པ་གལ་ཆེ། དེས་ན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཚིག་གཅིག་སྟོན་པའི་དགེ་བཤེས་གྲོགས་སུ་བཟང༌། ཕོ་བྲང་སྐྱེད་ཚལ་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་སོགས་ཀྱིས་སྤྲས་པ་ལས་ས་རྡོའི་སྤྱིལ་པོར་སྒོ་གསུམ་མི་དགེ་བས་དབེན་པར་བསྡད་ན་གནས་བཟང༌། ནོར་ཇི་ཙམ་འཛོམ་པ་ལས་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་ནོར་དུ་ཆེ་བས་ལག་ཏུ་བླང་བ་གལ་ཆེ། དེས་ན་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་བསམས་ལ་བློ་སྣ་བསྟུངས། སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད། ལོང་མེད་ཀྱི་བསམ་པ་དྲག་པོས་ཉིན་མཚན་དགེ་སྦྱོར་གྱི་དུས་འདའ་ཞིང་དགོས་མེད་ཀྱི་བློ་སྣ་ཐུང་སྦུད་ཀྱི་མ་སོང་བར་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་སྒོམ་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་འཆི་བ་མི་རྟག་པའི་གོ་བ་དང་ངེས་ཤེས་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་ན་དགོས་མེད་ཀྱི་བློ་མི་སྐྱེ། དེ་མ་སྐྱེས་ན་དགེ་སྦྱོར་ལ་བརྩོན་པ་མི་བྱེད་པར་ལེ་ལོར་ལུས་འགྲོ་བས་དགེ་སྦྱོར་ཡོང་མ་ཡོང་འདི་ལ་རག་ལས་སོ། །མདོར་བསྡུས་ནས་བསྒོམ་བྱ་ནི། སྐྱེས་པའི་ཐ་མ་འཆི་བ་མ་གཏོགས་མེད། དེའང་ནམ་འཆིའི་ཆ་མ་མཆིས་ཤི་ཆ་ཆོས་མ་གཏོགས་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཕན་སྙམ་ཞིང་སྐབས་ཙ་ན་རང་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ཤི་ཕུང་པོ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་ཏེ་ཀེང་རུས་སུ་གྱུར་རྣམ་ཤེས་བྱ་སྤུ་རླུང་ཁྱེར་ལྟར་དབང་མེད་དུ་འཕྱོ་བ་ལ་སེམས་གཏད་དེ། སྐྱོ་ཤས་དང་ལོང་མེད་ཀྱི་བློ་སྣ་ཐུང་སྦུད་པ་བྱའོ། །ཆོས་ཐུན་དང་དམིགས་ཐུན་གསུམ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
死亡方式本身也可能是因火、水、毒、武器、行星等突然而亡，或者有些人长期患病，虽做仪轨医疗但无效，身心被难以忍受的痛苦压倒。言语失去力量，食物虽有益却无胃口，想喝水但医生阻止，发出"啊呐呼丘"的声音，夜晚无法入睡，白天不由自主地昏沉，躺在最后的床铺，进食最后的食物，说出最后的话语，脸上沾满灰尘，衣服上蹭满污垢，感觉坠入地下，气息从口中散出而不返回，眼睛翻白而亡。那身体被送到墓地，与身体分离的心识随着自己所积的业不由自主地在中阴飘荡。由业力决定后世的生处。
如经中所说："舍弃此世间，前往彼世间，被大人抬起，进入大黑暗，被父母兄弟姐妹子女围绕，气息断绝，财产被分配。呜呼父亲呜呼母亲呜呼儿子，头发散乱，那时除了佛法外别无救护、住处、援助和亲友。那时佛法成为洲岛、救护、住所和导师。"
此外，过去的圣贤们也因无常而激发内心，放弃今生，以修行为核心，因而圆满成就二利。如觉·阿底峡尊者、译师仁增、查克特巧、阿美绛秋协热多杰、增贡旺秋坚赞、布顿巴、卡绕巴等许多智者成就者因无常激发内心，无暇修行，而获得成就。
我们拥有食物衣服并不满足，还需要更好的；拥有财富可用也不满足，还想要可靠的积蓄。无论是做还是不做的法，对于死亡心痛都要实践。如果头脑清醒，就应该想"万事俱备"并学习上师祖师的传记，这很重要。因此，与转轮圣王相比，一位能传授佛法片语的善知识更为良伴；比起装饰着七宝的宫殿花园，住在远离身语意不善的土石小屋是更好的住处；与积聚多少财富相比，少欲知足是更大的财富，应当掌握。
因此，应思维不知何时会死，收摄心意，生起厌离，以强烈的紧迫感日夜行持善法，不要无谓地短浅思虑，修习死亡无常很重要。若死亡无常的理解和确信未在心中生起，则不会生起无谓事物的[短视]心；若此未生，则不会精进于善行而沦为懈怠，因此善行能否生起全赖于此。
简而言之，修习的要点是：出生的终点无非是死亡，何时死亡无法确定，死时除了佛法外什么也帮不上忙，想着那时自己被疾病击倒而死，尸体被送往墓地成为白骨，心识如羽毛随风飘荡般无力漂泊，专注于此，生起厌离和紧迫感，收摄短视心。
这是第三堂法和观修。


 ༈ །གསུམ་པ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་པ་ནི། །དེ་ནས་ལས་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་པར་བྱ་དགོས་པས། སྦྱིར་བདེ་སྡུག་ཐམས་ཅད་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་བརྒྱ་བ་ལས། ལས་བརྒྱ་བ་ལས། ལས་རྣམས་ཀྱང་ནི་སྣ་ཚོགས་ལས། །དེ་ཡིས་འགྲོ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་བྱས། ཞེས་དང༌། སྙིང་རྗེ་བད་དཀར་ལས། འཇིག་རྟེན་ནི་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ཞེས་དང༌། མཛོད་ལས། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ལས་དེའང་སེམས་པའི་ལས་དང་བསམ་པའི་ལས་གཉིས་སུ་འདུ་ཞིང་དེའང་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། །དེ་ནི་སེམས་པ་ངང་དེས་བྱས། སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའང་ཚེ་འདིར་བདེ་སྡུག་ཅི་སྣང་བ་དེ་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་རྣམས་སུ་དགེ་མི་དགེ་གང་སྤྱད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང༌། འདིར་ལས་གང་དང་གང་སྤྱད་པ་དེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་དེའང་མི་དགེ་བ་སྤྱད་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི། གསོད་པ་ཡིས་ནི་ཚེ་ཐུང་འགྱུར། །རྣམ་པར་འཚེ་བས་གནོད་པ་མང༌། །བརྐུས་པ་ཡིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཕོངས། །བྱི་བོ་བྱེད་པས་དགྲ་ཟླར་བཅས། །རྫུན་དུ་སྨྲ་བས་སྐུར་པ་སྟེ། །ཕྲ་མ་ཡིས་ནི་བཤེས་དང་འབྱེད། །ཚིག་རྩུབ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྙན་ཐོས། །མ་འབྲེལ་པས་ནི་ཚིག་མི་བཙུན། །བརྣབ་སེམས་ཡིད་ལ་རེ་བ་འཇོམས། །གནོད་སེམས་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ལྟ་ངན་ཉིད། །ཅེས་དང༌། དབང་འབྲས་ནི། ཕྱི་རོལ་གཟི་ཆུང་གནོད་པ་མང༌། །རྡུལ་འཁྲིགས་དྲི་ང་མཐོ་དམན་ཅན། །ཚྭ་སྒོ་ཅན་དང་ལོག་པ་དང༌། །འབྲས་བུ་ཕྲ་ཁ་ཆུང་ངམ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ལས་མི་དགེ་བཅུ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཡིན་ཅིང༌། དགེ་བ་བཅུ་སྤྱད་ན་བདེ་འགྲོའི་ལུས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་ཅིང་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའང་མི་དགེ་བ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་དུ་སྤྱད་པ་དང་ཞེ་སྡང་འདོད་ཆགས་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ལས་བསགས་པ་ལས་དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་ཞིང༌། །དགེ་བ་ཆུང་ངུ་སྤྱད་པས་མི་ལུས། འབྲིང་འདོད་ལྷ་སོགས། ཆེ་བ་སྤྱད་པས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་རྣམས་སུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་སྐད་དུའང་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་དང༌། །དེས་བསྐྱེད་ལས་ནི་མི་དགེ་བ། །མི་དགེ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང༌། །དེ་བཞིན་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ། །མ་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་མེད། །དེས་བསྐྱེད་ལས་ནི་དགེ་བ་ཡིན། །དགེ་ལས་བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དང༌། །སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་བདེ་བ་དག །ཅེས་དང༌། ཆགས་པས་ཡི་དྭགས་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་དམྱལ་བར་འཕེན། །རྨོངས་པས་དུད་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། དྲན་ཉེ་ཆུང་བ་ལས། དགེ་བ་ཡིས་ནི་བདེ་བ་འཐོབ། །མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང༌། །དེ་ལྟར་དགེ་དང་མི་དགེ་བའི། །ལས་དང་འབྲས་བུ་གསལ་བར་བསྟན། །ཞེས་དང༌། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། བསམ་གཏན་ཚད་མེད་གཟུགས་མེད་ཀྱིས། །ཚངས་སོགས་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
三、思维业因果
接着应当思维业因果，一般而言，一切苦乐都依靠业而生起。如《百业经》中说："诸业也是由种种因，由此使众生种种相。"
《白莲悲悯经》中说："世间是由业所作、由业所化现。众生是由业所作、从业因而生，由业所分别。"
《俱舍论》中说："由业生种种世间。"
业又可归纳为思业和思已业两种，这又可归纳为身、语、意三业。"彼是思所作，思是意之业，由彼生身语业。"如是说。
此生中所见的一切苦乐，都是前生中所行善恶业的果报；在此生中所行的任何业，其异熟果报在来世也将如是：行不善业的异熟果报会导致投生三恶趣。
等流果则是：
"杀生导致短寿，
伤害则多病痛，
偷盗则财匮乏，
邪淫则有敌对，
妄语则被诽谤，
离间则亲友分离，
粗语则闻不悦声，
绮语则言不被尊，
贪欲则希望破灭，
恶意则施予恐惧，
邪见则见解恶劣。"
增上果则是：
"外物微弱多害损，
尘集臭气高低不平，
盐碱恶地及颠倒，
果实微小甚或无。"
以上是行十不善业之果报。若行十善业，则获得善趣身体、具足安乐，出生于悦意之地。
此外，依大中小三种不善业及嗔恨、贪欲、愚痴所引发而积累的业，分别投生为地狱、饿鬼、旁生；行小善业得人身，行中等善业得欲界天身等，行大善业则得生于禅定天与无色界天。
如《宝鬘论》中说：
"贪欲嗔恨愚痴及，
彼所生业即不善，
不善业生诸痛苦，
如是一切恶趣生。
无贪无嗔无愚痴，
彼所生业即为善，
善业导致诸善趣，
及一切生中安乐。"
又说：
"贪欲导致饿鬼趣，
嗔恨投生于地狱，
愚痴趋向旁生道。"
《近念小经》中说：
"善业获得安乐果，
不善导致诸痛苦，
如是善与不善业，
业果关系明显示。"
《宝鬘论》中说：
"禅定无量无色定，
获得梵天等安乐。"


 །ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་གསུམ། ངག་གི་བཞི། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་སོགས་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་ཞིང་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་དགེ་བཅུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འབད་བྱ་དགོས་ཏེ། ལས་བརྒྱ་བ་ལས། ལུས་ཅན་དག་གི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་བ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་བར་འགྱུར། །ཞེས་དགེ་མི་དགེ་གང་བྱས་དེ་སེམས་ལ་ས་བོན་དུ་བཞག་སྟེ་དེ་སད་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཞིག་དང་ནམ་ཕྲད་པ་ན་རྣམ་སྨིན་བདེ་སྡུག་སོ་སོར་བསླུ་མེད་དུ་འབྱུང༌། ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་བསླངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་སོགས་ལྟར་སྣང་གི་དགེ་བ་ཅི་བྱས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་ཡིན་པས་ཆོས་རྣལ་མར་མི་འགྲོའོ། །དེའང་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་རང་ཐོག་ཁོ་ནར་མྱོང་བ་མ་གཏོགས་གཞན་དང་ཐུན་མོང་དུ་བགོ་བྱར་མེད། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་དེ་ས་བོན་བཅོམ་ན་མ་གཏོགས་བསྐལ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་བར་དུའང་བག་ལ་ཉལ་ཆུད་མི་ཟ་བར་གནས། སོ་སོའི་འབྲས་བུའང་བསླུ་མེད་དུ་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས། ལྷས་བྱིན་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ལས་ནི་ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་སྨིན་གྱི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་འབའ་ཞིག་ལ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་སུ་ཞིག་ལ་སྨིན་པར་འགྱུར། ཞེས་དང༌། ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རང་གིས་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་སོ་སོ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང༌། དེས་པས་ཞུས་པ་ལས། ས་བོན་ཚ་བ་རྣམས་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་ཚ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ས་བོན་མངར་བ་རྣམས་ལ་ནི། །འབྲས་བུ་མངར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དཔེ་ཟླར་བྱ་བ་འདི་ཡིས་ནི། །སྡིག་པའི་རྣམ་སྨིན་ཚ་བ་དང༌། །དཀར་པོའི་རྣམ་སྨིན་མངར་བ་ཡང༌། །མཁས་པ་ཡིས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་དང༌། དྲན་ཉེ་ཆུང་བར། མེ་ནི་གྲང་བར་འགྱུར་ཡང་སྲིད། །རླུང་ནི་ཞགས་པས་ཟིན་ཀྱང་སྲིད། །ཉི་ཟླ་ཐང་ལ་ལྷུང་ཡང་སྲིད། །ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་བསླུ་མི་སྲིད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཐུན་དམིགས་བཞི་པའོ། ༈ །སྤྱིར་ལས་དེ་ལ། མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར། སྐྱེ་གནས་མྱོང་འགྱུར། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར། མྱོང་བར་མ་ངེས་པ་དང་བཞིར་ཡོད། དང་པོ་ནི། ཞིང་བསམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས། ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཚེ་དེ་ལ་སྨིན་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་ནི། མཚམས་མེད་ལྔ་དང་ཉེ་བའི་མཚམས་མེད་ལྔ་ལ་བྱེད། དེའང་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་སོགས་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་ལས་བརྒྱ་པ་ལས། ལུས་ཅན་དག་གི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་བ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །བཞི་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། ཡང་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས། མི་གཡོ་བའི་ལས་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། འདོད་ཁམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་བྱེད། གསུམ་པ་ནི། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་ལ་བྱེད། ཡང་ན་གཅིག་ཏུ་དཀར་བའི་ལས། གཅིག་ཏུ་གནག་པའི་ལས། འདྲེས་མའི་ལས། རྣམ་སྨིན་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་བཞི། དང་པོ་ནི། ཁམས་གོང་མའི་དགེ་ལས་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་ནི་འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་ལ་བྱེད། གསུམ་པ་ནི་འདོད་པའི་དགེ་ལས་ལ་བྱེད། བཞི་པ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་ལ་བྱེད་དེ། དེས་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་སྤེལ་མ་སོགས་འབྱིན་ཅིང་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ལས་སྔ་མ་དེ་དག་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་བསམ་པ་དཀར་ལ་སྦྱོར་བ་གནག་པ་སོགས་བཞིར་ཡོད། དང་པོ་ནི་དེད་དཔོན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཚོང་པ་གཡོ་ཅན་བསད་པ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱིན་བ་གཏོང་བ་ལྟ་བུ། གསུམ་པ་ནི་བསམ་པ་དག་པས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལྟ་བུ། བཞི་པ་ནི་ཤ་ཟ་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ལྟ་བུའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
身体的三种不善、语言的四种、意的三种等一切不善应当断除，而努力修持与之相反的十善，如《百业经》中说："有情众生的诸业，即使百劫也不会失坏，聚集且时机成熟时，必将成熟为果报。"
无论行善行恶，都在心中留下种子，当遇到能激发的因缘时，善恶异熟果报必定无欺地产生。如果是由烦恼引发的动机，即使表面做持戒、闻思修等一切善行，也都是伪装成法的行为，不会成为真正的佛法。
自己所造业的果报，只有自己经受，不能与他人共同分享。除非生起对治力消灭种子，否则[业]会在无尽劫中不失坏地存在于心识深处。各自的果报也会无欺地生起，如经中所说："提婆达多所造业不会成熟于地水等，而只会成熟于他自己所摄持的蕴处，怎么会成熟于其他人呢？"
《阿毗达磨集论》中说："如何消受业的果报呢？乃是经历自己所作业的异熟，因为各自消受善与不善业。"
《帝授请问经》中说："热性种子中，生起热性果，甜性种子中，生起甜性果。以此比喻，恶业异熟热，白业异熟甜，智者应当知。"
《近念小经》中说："火变冷尚有可能，风被绳索捕获尚有可能，日月坠地尚有可能，业的异熟欺诳不可能。"
这是第四堂观修。
一般而言，业有四种：现法受业、生处受业、余生受业和不定受业。第一种是由于对境和思想的特殊性，业果在当生成熟的情况。第二种是指五无间罪和五近无间罪，其果报在下一世等生起。第三种如《百业经》中说："有情众生的诸业，即使百劫也不会失坏，聚集且时机成熟时，必将成熟为果报。"第四种是指如阿罗汉相续中的业。
或者可分为福业、非福业和不动业三种。第一种是指欲界善业，第二种是指不善业，第三种是指上二界的善业。
或者可分为纯白业、纯黑业、杂业和灭尽业四种。第一种是指上界善业，第二种是指欲界不善业，第三种是指欲界善业，第四种是指无漏业。这些分别产生令人愉悦、不悦、交替等异熟果报，而无漏业则能灭尽前述诸业。
或者可分为思想纯净而行为恶劣等四种。第一种如船长大悲心杀害欺诈商人的情况，第二种如为杀生而布施的情况，第三种如以清净心布施的情况，第四种如为食肉而杀生的情况。





 །ཡང་ན་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་ལས་གསུམ་དུ་ཡོད། །དང་པོ་ནི། འདོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་གྱི་དགེ་ལས་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་ནི་འདོད་པའི་དགེ་ལས་ལ་བྱེད། གསུམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དགེ་ལས་ལ་བྱེད། ཡང་ན་འཕེན་རྫོགས་གཉིས་ལ་མུ་བཞིར་ཡོད། དང་པོ་གཉིས་ཀ་དགེ་བ་ནི་བདེ་འགྲོའི་རྟེན་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ལྟ་བུ། གཉིས་པ་ནི་ངན་འགྲོའི་རྟེན་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བྱེད། གསུམ་པ་འཕེན་བྱེད་དགེ་ལ་རྫོགས་བྱེད་སྡིག་པ་ནི་བདེ་འགྲོའི་རྟེན་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བྱེད། བཞི་པ་ནི་ངན་འགྲོའི་རྟེན་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། ཡང་ན་དགེ་བའི་ལས། མི་དགེ་བའི་ལས། ལུང་མ་བསྟན་པའི་ལས་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ། ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་དགེ་ལས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་སྲོག་གཅོད་སྤོང་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་ནི་ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་ལ་བྱེད། གསུམ་པ་ལ། བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་དང༌། མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་ཁམས་གོང་གི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ལས་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་ནི། བཟོ་བྱེད་པའི་ལས་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། བསྒྲིབས་མ་བསྒྲིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལུང་མ་བསྟན་གཞིར་བྱས་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་མིན་ལ་བྱེད། མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ལ་དབྱེ་ན། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། སྤྱོད་ལམ་པ། བཟོ་གནས། སྤྲུལ་སེམས་དང་བཞིར་ཡོད། ཡང་ལས་ལ་དབྱེ་ན། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། གཉིས་པ་ནི་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལྟ་བུ་ལ་བྱེད། འདི་དག་གི་དོན་རྒྱས་པ་དང་གཞུང་གི་ཚིག་གསལ་བ་རྣམས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་ལས་བསྟན་པ་དང་མདོ་སྡེ་ལས་བརྒྱ་པ་དང་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་སོགས་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱ་དགོས། དེས་ན་དགེ་སྡིག་གི་བླང་དོར་མ་འཆོལ་བར་བྱ་ཞིང་སྒོ་གསུམ་ལུང་མ་བསྟན་དུའང་མ་ལུས་པར་དགེ་སྦྱོར་ལ་ནན་ཏན་བྱ་ཞིང་དུས་རྟག་ཏུ་རང་གི་སྒོ་གསུམ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱ། དགེ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་སྒོམ་ཆུད་མི་འཛའ་བར་བྱེད། སྡིག་པར་གྱུར་བ་རྣམས་ལ་སྟོབས་བཞིའི་སྒོ་ནས་བཤགས་བསྡམ་ཚུལ་བཞིན་བྱ། མེ་སྟག་ཆུང་ངུས་ནགས་ཚལ་སྲེག་ནུས་པ་ལྟར་དགེ་བས་སྡིག་པའི་ཕུང་པོ་འཇོམས་པར་ནུས་པ་ལ་སྤྲོ་བས་འཇུག་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཚོམས་ལས། བསོད་ནམས་ཆུང་ངུ་བྱས་པས་ཀྱང༌། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་བདེ་ཆེན་འདྲོན། །དོན་ཆེན་དག་ཀྱང་བྱེད་འགྱུར་ཏེ། །འབྲུ་རྣམས་ཕུན་ཚོགས་སྨིན་པ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་སྡིག་པ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བ་ནས་སྤང༌། དགེ་བ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བ་ནས་བསྒྲུབ། བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་པ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་དོན་ཀྱང་འགྲུབ་སྟེ། སྡིག་པ་ཅི་ཡང་མི་བྱ་ཞིང༌། །དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྤྱད། །རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་འདུལ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡིན། ཞེས་འབྱུང་ངོ༌། །མདོར་བསྡུས་ནས་བསྒོམ་བྱ་ནི། ཤི་ནས་གར་སྐྱེ་རང་དབང་འདུས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དང་དེ་ཀས་ཆོག་སྟེ་གར་སྐྱེ་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ལ་རག་ལས་པས་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་བླང་དོར་ཚུལ་བཞིན་མི་འཚལ་བར་ཉམས་སུ་ལེན་སྙམ་པ་བྱས་ཏེ་རང་རྒྱུད་ལ་གཞུག་འགྲེལ་བྱེད་ཅིང་སྡིག་པ་སྤང་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་དོ། །ཐུན་དམིགས་ལྔ་པའོ།། ༈ །།བཞི་པ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྒོམ་པ་ནི། དེ་ནས་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྒོམ་དགོས་ཏེ། ཐོག་མེད་ནས་ང་མེད་པར་ང་བདག་མེད་པར་བདག་ཏུ་ཞེན་པའི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་བ་འབྱུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་བར་མ་ཆད་དུ་མནར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
又有乐、苦、舍受三种业。第一是指从欲界至第三禅之间的善业。第二是指欲界的善业。第三是指第四禅以上的善业。又有牵引与完成两者的四种情况。第一，两者都是善的，如善趣依处的快乐。第二是指恶趣依处的痛苦。第三，牵引是善而完成是恶，是指善趣依处的痛苦。第四是指恶趣依处的快乐。又有善业、不善业、无记业三种。第一种又分有漏善业和无漏善业两种。第一种是指不杀生等十种善业道。第二种是指涅槃解脱等。第二种不善业是指十种不善业道。第三种分为有覆无记和无覆无记两种。第一种是指上界烦恼性的业。第二种是指如工艺制作之业。有覆无覆的区别是在无记的基础上是否具有烦恼性。无覆无记又分为四种：异熟生、威仪路、工巧处和变化心。又业可分为共业和不共业两种。第一种是指如成就器世界之业。第二种是指如成就有情众生之业。这些内容的详细义理和经文的明晰表述，应当按照《阿毗达摩俱舍论》中关于业的阐述，以及《百业经》和《宝行王正论》等所详述的那样加以实践。因此，应当不错乱地取舍善恶，不让身语意三门留于无记，而应精勤于善行，并时常审察自己的三门。对已成善业感到欢喜而不令其消失，对已成恶业通过四力方式如法忏悔防护。如同小火星能焚烧森林，善业也能摧毁恶业之蕴，应当欢喜投入。如《法句经》所言："即使做小小的善业，也能带来来世的大安乐，也能成就大利益，如同谷物丰盛成熟一般。"因此，应当从微细之处断除恶业，从微细之处成就善业，努力修习慈悲菩提心，这样也能成就佛陀教法之义，如云："不做任何恶，圆满修习善，完全调伏自心，这是诸佛的教导。"
简而言之，所修习的是：如果死后转生何处是自己能够做主的话，那当然很好，但因为转生何处完全取决于自己所造的业，故应当如法取舍业因果，并将其应用于自心，精进断恶修善。这是第五座修习的所缘。
第四、修习轮回过患：接着应当修习轮回过患。从无始以来，把无我执为我，把无自性执为有自性的无明为因，产生轮回的迷乱，并被三苦不断折磨。


 །དེའང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བར་བཏང་སྙོམས་དང༌། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མངོན་གྱུར་བ་རྣམས་སོ། །དཔེ་ནི་རིམ་བཞིན་མེ་མདོག་བསྙལ་བ་ལྟ་བུ་དང༌། དེའི་སྟེང་དུ་རྩྭ་བཀབ་པའི་ཁར་སྐྱེ་བོ་གཉིད་ལོག་པ་ལྟ་བུ་དང༌། དེ་རླུང་གིས་བུས་པས་འབར་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཉམ་ཉེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྲིད་རྩེ་ནས་མནར་མེད་ཀྱི་བར་ལ་ཁྱབ་ཅིང༌། གཟུགས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་འཕེན་ཤུགས་ཟད་ནས་ལྟུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་བླངས་ཙམ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེ་སོ་སྐྱེས་མི་ཤེས་ཤིང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་གཟིགས་ཏེ། དཔེར་ན་སྤུ་ཉག་གཅིག་ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་ཀྱང་མ་བདེ་བ་མེད་ལ། དེ་ཉིད་མིག་ཏུ་སོང་ན་མི་བདེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་མཛོད་འགྲེལ་ལས། ལག་མཐིལ་སྤུ་ཉག་གཅིག་འདུག་པ། །དེ་ནི་མིག་ཏུ་སོང་བ་ན། །མི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད། །བྱིས་པ་ལག་མཐིལ་འདྲ་བ་ཡིས། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་སྤུ་མི་རྟོགས། །འཕགས་པ་མིག་དང་འདྲ་བ་ཡིས། །འདུ་བྱེད་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཟིགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སོགས་འདོད་ཡོན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་སྲེད་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་མདའ་དང་ཕོ་ཉ་མོ་དང་སྤུ་གྲིའི་སོར་ཆགས་ཀྱི་སྦྲང་རྩི་དང་ཚྭ་ཆུ་དང་གཡེན་པ་འཕྲུག་པ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཐར་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པ་འབྱུང་ཞིང་དེའང་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཐུག་འགྱུར་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྲོ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་འདས། འཇིག་རྟེན་ན་ཆེ་བར་གྲགས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་སོགས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཀྱང་མཐར་ཐུག་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང༌། །འཁོར་བ་དག་དང་ཡང་བྲན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །བརྒྱ་བྱིན་མཆོད་འོས་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང༌། །ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སླར་ཡང་ས་སྟེང་ལྷུང༌། །ཚངས་ཉིད་ཆགས་བྲལ་བདེ་བ་ཐོབ་ནས་སླར། །མནར་མེད་མེ་ཡི་བུད་ཤིང་གྱུར་བ་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བསྟེན་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་མཐོང་བདེ་བར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་ཆགས་སྡང་བློས་མི་ཐོངས་ཤིང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེས་ན་ཟས་གོས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་གཏམ་མི་སྙན་པ་ཚིག་གཅིག་ཙམ་མི་ཐེག་པ་འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་འཁོར་བའི་བཤའ་ཐག་ཅི་ཆོད་གལ་ཆེའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་སོ་སོའི་སྟེང་དུ་མང་ཞིང༌། སྡིག་ཤས་ཆེ་བ་དམྱལ་བར་སྐྱེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ཚུལ་ནི་གླིང་འདིའི་འོག་དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུར་གཞལ་བ་ན་ལྕགས་བསྲེགས་རབ་ཏུ་འབར་བའི་ས་གཞིར་སྡིག་པས་བསྒྲུབས་པའི་ཤའུ་མར་གསར་ལྟ་བུ་དཔག་ཚད་མང་པོ་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཐོག་ཏུ་བབ་ཅིང་དེའང་ཡང་སོས། ཐིག་ནག །བསྡུས་འཇོམས། ངུ་འབོད། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ། ཚ་བ། རབ་ཏུ་ཚ་བ། མནར་མེད་པ་སྟེ་ཚ་དམྱལ་བརྒྱད། ཉེ་འཁོར་བ། མེ་མ་མུར་གྱི་འོབས། རོ་མྱགས་ཀྱི་འདམ། སྤུ་གྲིའི་ཚལ། རལ་གྲིའི་ལོ་མའི་ནགས། ཤལ་མ་ལིའི་སྡོང་པོ། །ཐལ་ཚན་གྱི་ཆུ་བོ་རབ་མེད་ཕྱོགས་བཞིར་རེ་རེ་རྣམས་གནས་ཏེ། མཛོད་ལས། འདི་འོག་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ན། །མནར་མེད་པའོ་དེ་ཙམ་མོ། །དེ་ཡི་སྟེང་ན་དམྱལ་བ་བདུན། །བརྒྱད་པོ་ཀུན་ལ་ལྷག་བཅུ་དྲུག །དེ་དག་གི་ནི་ངོས་བཞི་ན། །མེ་མ་མུར་དང་རོ་མྱགས་དང༌། །སྤུ་གྲིའི་ལམ་སོགས་ཆུ་བོ་ཡིན། །ཆུ་བུར་ཅན་སོགས་གྲང་བརྒྱད་གཞན། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
此外，行苦是指舍受，变苦是指乐受，苦苦是指明显的苦受。比喻依次是：如同埋藏的火种，如同在火上铺草而有人在上面睡觉，如同被风吹燃后伤害此人一样。而且，行苦遍布从有顶至无间，即使无色界和无想天的有情，其业力耗尽后也会堕落，这是因为一旦取得此近取蕴就具有痛苦。凡夫不了解这点，而圣者们如实见到。例如，一根细毛放在手掌上不会感到不适，但这同一根毛若进入眼中则会引起不适。如《俱舍论释》所说："一根细毛置手掌，当它进入眼睛时，会生起不适与痛苦。愚人如手掌一般，不识行苦如细毛，圣者如眼睛一样，于行蕴中见痛苦。"
变苦是指对色声香味触等欲境之味生起贪爱而享用。这些如同魔箭、魔使女、蜜附在剃刀刃上、盐水和被搅乱的沙一样，享用后产生难忍的痛苦。这也是因为轮回中的所有乐最终都会变质成苦，所以不超出痛苦的范畴。即使在世间获得著名的转轮王、帝释、梵天等地位，最终也会转变为痛苦。如《致法王书》所言："即使成为转轮王，也会成为轮回和奴隶。即使成为受人敬拜的帝释，也会因业力再次跌落地面。即使获得梵天离欲的快乐，后来也会成为无间地狱火的薪柴，应知痛苦连绵不断。"对此，因为不见为苦而执着为乐，所以贪恋世间八法而无法舍弃，失去获得正法的机缘。因此，不应该像无法承受一句不悦耳言语或饮食衣物条件那样，而应当尽力切断轮回的绳索，这非常重要。
苦苦是指六道众生各自所具有的众多痛苦。以罪业较重的地狱为例，其中痛苦的感受方式是：在此洲下方二万由旬处，有炽燃的铁地，罪业所成的肉体如同新鲜黄油一般，延伸数由旬，承受痛苦降临。这些地狱包括复活、黑绳、众合、号叫、大号叫、炙热、极炙热和无间，共八热地狱。每个地狱的四周各有近边、火坑、烂尸泥沼、剃刀道、剑叶林、铁刺树和无渡灰河。如《俱舍论》所言："此下二万由旬处，是无间狱，其大小也是如此。其上有七种地狱，八狱各有十六增处。在这些地狱的四面，有火坑、烂尸泥和剃刀道等河流。另有泡疱等八寒地狱。"


 །གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་ནི་གླིང་འདིའི་འོག་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་འགྲམ་ན་མུན་ནག་གི་སྨག་རུམ་རླུང་བུ་ཡུག་འཚུབས་པའི་འཁྱགས་སྦུབས་ན། ཆུ་བུར་ཅན། ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ཅན། ཨ་ཆུ་ཟེར་བ། ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བ། སོ་ཐམ་པ། ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ། པདྨ་ལྟར་གས་པ། པདྨ་ལྟར་ཆེར་གས་པ་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །ཉི་ཚེ་བ་རྣམས་གནས་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བས་དམྱལ་བ་དེ་རྣམས་ན་བདེ་བའི་གོ་སྐབས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མེད་པར་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་ལ། སྡུག་བསྔལ་ནི་མིའི་ཡུལ་འདིར་སྐྱེས་བུའི་ལུས་ལ་མཚོན་སུམ་བརྒྱ་དལ་མེད་དུ་བསྣུན་པ་དེས་ནི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཟུར་ཙམ་དུའང་མི་ཕྱིན་ནོ། །ཚ་དམྱལ་བ་རྣམས་གྱི་ཚེ་ཚད་ནི་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་པའི་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ། ཡང་སོས་པས་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་པའི་ཚེ་ཚད་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པས་མི་ལོ་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རང་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཐུབ། དམྱལ་བ་ཚ་བས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པའི་ཚེ་ཚད་ལ་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རང་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཐུབ། རབ་ཏུ་ཚ་བས་བར་བསྐལ་ཕྱེད། མནར་མེད་པས་བར་བསྐལ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པར་དཀའ་བ་མྱོང་བ་ཡིན། གྲང་དམྱལ་ཆུ་བུར་ཅན་གྱིས་ཏིལ་ཁལ་བརྒྱད་ཅུ་འགྲོ་བའི་བང་བ་ཏིལ་གྱིས་བྱུར་བུར་བཀང་སྟེ་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་ཏི་རེ་ཕྱིར་ཕྱུང་བས་ཏིལ་དེ་ཟད་པ་ན་ཚེ་ཚད་རྫོགས་པ་ཡིན་ཅིང༌། གཞན་རྣམས་ནི་དེ་ལས་ཉི་ཤུ་འགྱུར་ཡིན་ནོ། །འདི་རྣམས་མངོན་པ་ནས་གསལ་བར་དོན་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ནི། ཡང་སོས་ལ་སོགས་དྲུག་རིམ་བཞིན། །འདོད་ལྷའི་ཚེ་དང་ཉིན་ཞག་མཉམ། །དེས་ན་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཚེ། །འདོད་པའི་ལྷ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །རབ་ཏུ་ཚ་ཕྱེད་མནར་མེད་ནི། །བར་གྱི་བསྐལ་བའོ། །ཞེས་དང༌། ཏིལ་རྫིང་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་བཞིན། །ཏིལ་གཅིག་ཕྱུང་བས་ཟད་གྱུར་པ། །ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཡིན་ཏེ། །གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་ཉི་ཤུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡི་དྭགས་ཀྱི་གནས་ནི་འདི་འོག་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་འཇལ་བ་ན་གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ལ་འཕྲོས་པ་ནི་མི་ཡུལ་དང་ནམ་མཁས་ཁྱབ་པར་ཡོད། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཕྱི་ཡི་སྒྲིབ་པ་ཅན་མཐོང་ཚད་མཚོན་ཆར་མཐོང་རྣག་ཁྲག་ཏུ་མཐོང་བས་བཟར་མེད། ནང་གི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ཟས་སྐོམ་མགྲིན་པར་མི་ཐར་བ་སོགས། ཟས་སྐོམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ནི་གང་ཟོས་མེར་འབར་བ་ལ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་ཚེ་ཚད་མིའི་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་སྟེ། ཡི་དྭགས་རྣམས། ཟླ་བ་ཉིན་ཞག་གིས་ལྔ་བརྒྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དུད་འགྲོའི་གནས་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་ཆེ་བ་རི་རབ་ཙམ་ཆུང་བ་སྐྲ་རྩེ་ཙམ་འབྱུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་གིས་གཅིག་ཟ་བ་བཀོལ་གསོད་གཅོད་རྨོ་འགེལ་དབྱུ་གུས་བསྣུན་པ་སོགས་དང་ཀླུ་རྣམས་ལ་བྱེ་ཚན་གྱི་ཆར་བབ་ནས་ཤ་རུས་འབྲལ་བར་བྱེད། ཚེ་ཚད་སྐད་ཅིག་མ་དང་ཀླུ་འགའ་ཞིག་བསྐལ་པར་ཡང་གནས་པས་མ་ངེས་ཏེ། དུད་འགྲོ་རྣམས། མཆོག་རིང་བསྐལ་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐུན་དམིགས་དྲུག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
八寒地狱位于此洲下方大海边缘，在黑暗浓郁、风雪肆虐的冰窟中：泡疱地狱、泡疱破裂地狱、啊呼地狱、呜呼地狱、齿战地狱、裂如青莲花地狱、裂如莲花地狱和裂如大莲花地狱，共八种。孤独地狱无固定处所，其痛苦也多种多样。在这些地狱中没有哪怕一刹那的安乐机会，只有纯粹的痛苦。这种痛苦，即使在人间对一个人的身体毫不停歇地刺以三百把兵器，也无法达到地狱痛苦的一小部分。
热地狱的寿量是：以人间五十年为四大王天的一昼夜，其寿命为自己的五百岁。复活地狱的寿命是以四大王天的寿命为一昼夜计算的自己的五百岁。他化自在天是以人间一千六百年为一昼夜计算的自己的一万六千岁。热地狱的寿命是以他化自在天的寿命为一昼夜计算的自己的一万六千岁。极热地狱的寿命是半中劫，无间地狱的寿命是一个中劫，期间承受难以忍受的痛苦。
寒地狱中泡疱地狱的寿量是：装满八十驮芝麻的仓库，每百年取出一粒芝麻，直到芝麻取尽时寿命结束。其它寒地狱的寿量每一个是前一个的二十倍。这些在《阿毗达磨》中明确概括说："复活等六地狱，依次与欲界天的寿命和昼夜相同。因此，这些地狱的寿命与欲界天相似。极热地狱半中劫，无间地狱一中劫。"又说："芝麻池中每百年，取出一粒至耗尽，为泡疱地狱之寿量，其他寿量增二十倍。"
饿鬼的住处在此下五百由旬处的阎魔世界，遍布人间和虚空。其痛苦特点是：外障饿鬼见到的一切皆为兵器，所见皆为脓血，无物可食；内障饿鬼食物饮料无法通过咽喉等；食饮障饿鬼所吃之物皆变为燃烧的火等无量痛苦。寿量是以人间一个月为一昼夜计算的自己的五百岁。如说："饿鬼以月为昼夜，五百岁。"
旁生的住处不确定，大者如须弥山，小者如毫毛尖，遭受互相吞食、役使宰杀、割截挖掘、用棍棒击打等痛苦，龙族则遭受热沙雨的袭击，使肉骨分离。寿量从刹那到劫数不等，如某些龙能住一劫，因此不确定。如说："旁生中最长寿者为一劫。"这是第六座修习的所缘。


། ༈ །།བདེ་འགྲོ་ཡང་རང་ཅག་མིའི་སྟེང་དུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའང་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་བཞི། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ། དགྲ་སྡང་བ་དང་ཕྲད་པ། གཉེན་བྱམས་པ་དང་བྲལ་བ། ཡོད་པ་སྲུང་དཀའ་ཞིང་མེད་པ་བཙལ་ཀྱང་མི་རྙེད་པ་སོགས་སྔར་ཡང་མྱོང་ཞིང་ད་དུང་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་དུ་མྱོང༌། ལྷ་མ་ཡིན་ནི་འཐབ་རྩོད་ཀྱིས་གསོད་གཅོད་འབིགས་པ་སོགས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ། འདོད་ལྷ་རྣམས་ཀྱང༌། རེ་ཞིག་འདོད་ཡོན་ལ་ཆགས་ཤིང་མྱོས་ནས་མཚོར་བར་ཚེ་ཚད་ཟད་དེ། མེ་ཏོག་གི་རྒྱན་རྙིང་སྟན་ལ་མི་དགའ་ལྷའི་བུ་དང་བུ་མོས་སྤངས། ལུས་ལ་དྲི་ངན་བྲོ་གནས་འོག་མར་ལྟུང་བར་ཤེས་པས་འཇིགས་ཤིང་ཉམ་ང་བག་ཚ། སྐྱུག་བྲོ་སྟེ་ཅི་བྱ་གཏོལ་དང་བྲལ་བ་སོགས་ཀྱི་འཆི་ལྟས་ལྔ་རྣམས་འབྱུང་བས་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབུམ་འགྱུར་ལས་ཀྱང་ཆེ། བསམ་གཏན་བཞི་གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞི་རྣམས་ཀྱང་ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས་པས་ཉོན་སྒྲིབ་བག་ཉལ་དང་བཅས་ཐར་པ་འདོད་པའི་བསམ་པ་མེད་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མྱོས་ཏེ། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་འཆི་ལ་རང་དབང་མ་ཐོབ་པས་སྔར་གྱི་དགེ་འབྲས་རྣམས་རྫོགས་པ་དང་གནས་དེ་བཏང་སྟེ་ངན་སོང་སོགས་སུ་སྐྱེ་བས་སླར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ངོ༌། །དེས་ན་ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དམྱལ་མེས་ཉམས། །ཡི་དྭགས་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པས་ཉམས། །དུད་འགྲོ་གཅིག་ལ་གཅིག་ཟས་ཉམས། །མི་དག་འཚོ་བ་ཐུངས་བས་ཉམས། །ལྷ་དག་བག་མེད་པ་ཡིས་ཉམས། །འཁོར་བ་ཁབ་ཀྱི་རྩེ་ཙམ་ལ། །བདེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་དང༌། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོར། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བ་ན། །སྐྱོ་བའི་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྐྱེད། ཁམས་གསུམ་བཙོན་རར་འཇིགས་པས་ན། །བཙོན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤོད་པར་བྱེད། །ཅེས་དང༌། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། འཁོར་བ་དེ་འདྲ་ལགས་པས་ལྷ་མི་དང༌། །དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་རྣམས་དག་ཏུ། །སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་མ་ལགས་སྐྱེ་བ་ནི། །གནོད་པ་དུ་མའི་སྣོད་གྱུར་ལགས་མཁྱེན་མཛོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནས་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཁྱིམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འདུ་འཛི་རྣམ་གཡེང་ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་ལ་དགོས་མེད་ཀྱི་བློ་བསྐྱེད་དེ་དེ་དང་དེ་འདྲ་བ་ལ་ཐར་འདོད་ཀྱི་བློས་ནགས་མཐའ་མེས་ཚིག་པའི་རི་དྭགས་བཞིན་བྲེད་ཤ་དང་བཅས་རིངས་པར་འབྲོས། མཚོ་འཁྱགས་པའི་བྱ་བཞིན་གདུང་བ་བཅད་དེ་འབྲོས། དེད་དཔོན་སྲིན་མོའི་གླིང་ནས་ཐར་བ་ལྟར་ཞེན་ཆགས་བཅད་དེ་ཡང་བས་འབྲོས། ཆུ་བོ་སྒྲོལ་བར་རྐྱལ་བའི་གཅེས་སྤྲས་བཞིན་སྡོམ་གསུམ་ལ་ཉེས་པས་མ་གོས་པར་འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་དུ་འབྲོས། ལམ་དུ་ཆས་པའི་ཚོང་པའི་གྲབས་ཤོམས་བཞིན་ཚོགས་གཉིས་དང་དགེ་བའི་ནོར་ཚགས་སུ་ཚུད་པས་སྤྲོ་བ་དང་བཅས་འཁོར་བ་ལས་འབྲོས་དགོས། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་རི་དྭགས་མེས་ཚིག་ཆུ་བྱ་འཁྱགས་པར་འབྱར་དེད་དཔོན་སྲིན་མོས་ཟོས་རྐྱལ་མཁན་ཆུར་ཤི་ཚོང་བ་སྟོང་པར་ལོག་པ་ལྟར་འཁོར་བའི་མེས་ཚིག་ཁྱིམ་གྱི་འཁྱགས་སྦུབས་སུ་ཚུད་ཚེ་འདིའི་སྲིན་པོས་ཟོས་ངན་སོང་གི་ཆུར་ལྷུང་དལ་འབྱོར་སྟོང་པར་ལོག་པ་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བློས་བཏང་འདོད་ཡོན་ལ་ཆགས་པ་སྤངས་ཆོས་བརྒྱད་རྒྱང་དུ་བསྲིངས་འཆི་བ་སྙིང་ལ་གཟེར་འབོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་མཐོང་སྲིད་པ་ཞི་བ་ཉན་རང་གི་གོ་འཕང་ཡང་མ་རྒན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བས་མ་རྒན་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཞིག་ཅི་ནས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྐྱེད། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ན་བླ་མེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་ཕན་ཡོན་ཡོངས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་ནམ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བསྲུང་ཞིང་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
善趣中，我们人类也遭受苦难，如生老病死四种，与所爱分离，与不爱相遇，与怨敌相遇，与亲友分离，已有之物难以守护，所需之物寻找不得等，过去已经历，而今仍将不断经历。非天则因战斗而互相杀戮穿刺等痛苦。欲界天众虽一时贪著欲乐而陶醉，但当寿命将尽时，花饰衰败，座位不悦，天子天女所遗弃，身体散发异味，知道将堕入下界而感到恐惧不安，心慌意乱，呕吐厌恶，不知所措等五种死相出现，其心理痛苦比地狱痛苦还大百万倍。四禅四无色界等，也因未断遍行之行苦，故仍有烦恼障的习气，无求解脱之心，而陶醉于禅定。虽暂时无苦，但对生死无自主权，当先前善业果报耗尽后，离开彼处，又生于恶趣等处，再次经历痛苦。
因此如经所言："地狱众生因地狱火而衰败，饿鬼因饥渴而衰败，旁生因相互吞食而衰败，人因寿命短暂而衰败，天因放逸而衰败。轮回中即使针尖大小的安乐，也从未曾有。"又《父子相见经》云："见到轮回过患时，当生起厌离之心，因畏惧三界如牢狱，以囚徒之心而行动。"龙树也说："轮回如是，故于天人，地狱饿鬼与旁生中，生非美好，受生即是，诸多痛害之器，请知之。"
接着，观轮回过患，对家庭痛苦、喧嚣散乱、今生事业生起无需之心，对这类事物以求解脱之心如同林边被火烧的野兽般惊惧而迅速逃离。如冰上的鸟儿般切断渴望而逃离。如船长从罗刹女岛逃脱般切断贪执而迅速逃离。如渡河者珍爱游泳技巧般，不为三戒的过失所染，逃至轮回彼岸。如上路商人的准备一样，以积聚二资粮和善财而生起欢喜心，必须从轮回中逃离。
若不如此行动，就会像被火烧的野兽、粘在冰上的水鸟、被罗刹女吞食的船长、溺死水中的游泳者、空手而归的商人一样，被轮回之火所烧，陷入家庭冰窟，被今生罗刹所食，堕入恶趣之水，暇满空手而归。因此，应舍弃世间事务，断除对欲乐的贪著，远离八法，以死亡铭刻于心，视财富为痛苦，甚至声闻缘觉的果位也因不能利益一切如母有情而不足取，为了如虚空般无边的一切如母有情，我必须成就无上正等正觉佛果的想法，生起清净意乐。若具菩提心，则能不久现证无上菩提，应如是忆念功德，永不退失而守护，并具精进。


 ༈ །དེ་ནི་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ལ། མདོར་བསྡུས་ནས་བསྒོམ་བྱ་ནི། འཁོར་བ་འདི་ན་སྲིད་རྩེ་ནས་མནར་མེད་ཡན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པས་འཁོར་བའི་གནས་གྲོགས་ལོངས་སྤྱོད་སྙན་གྲགས་ཐམས་ཅད་གསོད་སར་ཁྲིད་པའི་གཤེད་མའི་དགའ་སྟོན་ལྟར་མཐོང་ནས་འཁོར་བ་འདི་མེ་འོབས་སམ་བཙོན་དོང་ལྟ་བུར་བལྟས་ཏེ་དགོས་མེད་ཀྱི་བློ་བསྐྱེད་ལ་འཁོར་བའི་གཤའ་ཐག་ཅི་ཆོད་དང་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་བདག་གིས་ཅི་ནས་ཀྱང་བསྒྲུབ་སྙམ་པའི་འདུན་པ་དྲག་པོ་བྱ་དགོས་སོ། །འདི་རྣམས་ནི་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ་བཞི་སྦྱོར་ཞེས་བྱའོ། །ཐུན་དམིགས་བདུན་པའོ། །རྒྱས་པར་ཐུན་བཞི་བསྡོམས་ན་བཞི་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
以上是较为广泛的论述，简而言之，所修习的是：在这轮回中，从有顶至无间，无不超出痛苦的本性，因此应将轮回的处所、亲友、受用、名声等一切视如被带往刑场的刽子手的盛宴，将此轮回视为火坑或牢狱，生起无需之心，尽力切断轮回的绳索，并对解脱和一切智智的果位生起"我必须成就"的强烈志愿。这些被称为共同前行四加行。这是第七座修习的所缘。详细来说，加起来共四个修习时段。


། ༈ །།
ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
共同前行
;


